POLİKİSTİK OVER SENDROMU

Reprodüktif çağdaki kadınların %20 sinde overler ultrasonda POLİKİSTİK  görünümündedir. Eğer adet düzensiziliği, tüylenme gibi problemler yoksa bu durumda sendrom söz konusu değildir.  Yumurta rezervi yüksek bir genç kadın olduğunu gösterir, herhangi bir tedavi gerektirmez. Eğer adet düzensizliği ilaçsız adet görememe ve tüylenme gibi problemler varsa o zaman polikistik over sendromlu bir genç kadınla karşı karşıyayız demektir. Tanı koymada hala tartışmalar devam etmektedir.

Üreme çağındaki kadınların yaklaşık 5- 10 % u klinik ve biokimyasal olarak anovulasyon ve hiperandrojenizm özelliklerine sahiptir

PKOS tanımı ile ilgili süreç ilgi çekicidir.

National Institute of Health (1990)

1-Kronik anovulasyon

2-Hiperandrojenizm (klinik ve biokimyasal) kombinasyonudur

Diğer endokrinopatiler olmamalıdır. Bu durumda PKOS tanısı konabilir diye belirtmiştir. Daha sonra sırasıyla,

European view (Balen,1999)

USG bulgusuna ek olarak aşağıdakilerden bir veya birkaçı:

1. Oligo/amenorrhea var ve progesterone çekilme kanaması var,

2. Hirsutismus/akne,

3. Obesite,

4. Artmış LH/FSH oranı >2, veya

5. Artmış androjen seviyeleri.

Japanese view (Kondoh et al, 1999)

1. Hirsutismusla beraber veya sadece Amenore veya oligomenore

2.  LH/FSH ratio >1.

3. USG de bilateral multiple kistler+over boyutu normal veya büyük olabilir

Rotterdam PCOS consensus workshop group 2003 te ise aşağıdaki kriterler olursa PKOS tanısı konabilir diye görüş belirtmiştir.

The revised Guidelines are published in the January issue of Fertility & Sterility J, 2004

Roterdam kriterleri

3 bulgudan ikisi olmalı

1-OLIGO ve/veyaANOVULASYON (yumurtlama düzensizliği)

2-HİPERANDROJENIZM (erkeklik hormonu artmış veya tüylenme artmış)

3- POLİKİSTİK OVERLER (ultrasonda görüntü )  ve benzer semptomları olan diğer hastalıklar ekarte edilmelidir.

Ultrason bulgusu: Bir overde 12 veya daha fazla 2-9 mm kistler ve/veya 10 ml veya daha fazla volüm.

**Sadece bir overde bu kriterlerin görülmesi tanı için yeterli.

PKOS ta PKO görülme oranı yaklaşık %80 Foliküllerin dağılımı ve stromanın artmış ekojenitesi olması zorunlu bulgulardan değil

Hastalarda klinik özellik olarak

Hirsutizm                      %30-80

Akne                             %15-20

Androjenik alopesi         %5-10

Obesite (kg/m2)              %20-60

Anovulasyon                  %80-90

Oligo/amenore               %50-70

Sıklıkla karşımıza çıkmaktadır.

Hiperandrojenizm veya Hirsutizm ayırıcı tanısı yapılmalıdır. Nedenleri aşağıda görülmektedir.

PKOS                                         %80-90

Non klasik adrenal hiperplazi      %1-10

HAIRAN sendrom                        %2-4

İlaçlara bağlı                                 %1

Androjen salgılayan tm                 %0.1

İdiopatik hirsutizm                         %5-15

Ortaya çıkışında rol oynayan Üç majör hipotez vardır:

Insulin rezistansı

Hiperandrojenizm& (Gonadotropinlerde değişiklikler)

Genetik

Uzun dönem riskleri

Tip II DM riskinin normal popülasyona göre 3-7 defa daha fazla olduğu kabul edilmekte. (Özellikle anovulatuar olanlarda ovulatuar olanlara göre daha fazla)

Buna karşın,

Kardiovasküler hastalık, endometrial kanser ve ölüm riski açısından net bir bilgi ortaya konamamıştır.

1- PCOS lu olgular eğer obez ise açlık kan şekeri bakılması ve glikozüri taraması için idrar testi gereklidir. Kilo vermeleri sorunların azaltılmasında çok işe yarar bunun için insüline karşı hassasiyeti artıran bazı ilaçlar kullanılabilmektedir.

2- Gebelik öncesi PCOS tanısı almış olgular ovulasyon indüksiyonu ile gebe kalmışlarsa gestasyonel diabet açısından erken gebelikte taramaları yapılmalıdır

3-Genç PCOS lu olgular uzun dönem sağlık riskleri açısından uyarılmalıdırlar.

4-Yumurtlama düzensizliği veya tüp bebek, mikroenjeksiyon tedavisi açısından takipleri tecrübeli uzmanlarca yapılmalıdır. Ovaryen hiperstimülasyon sendromu gibi hayati risk taşıyan sorunlar tedavinin yan etkisi olarak ortaya çıkabilir.

Tüp Bebekte Tek Embryo Transferi

Mart 2010 tarihinden beri uygulamaya giren tüp bebek yönetmeliğine göre 35 yaş altında ilk ve ikinci denemesini yaptığımız hastalarımıza tek embryo transferi yapmaktayız.

Acaba bu uygulama gebelik oranlarını düşürecek mi? Klinisyenlerin aklına ilk bu soru geldi. Otomatik olarak bir düşüş yaşanır ve daha fazla uygulama yapmak zorunda kalan hastaya tedavi maliyetleri de artar diye düşünüldü. Avrupa özellikle kuzey Avrupa da yıllardır bu yöntem uygulanıyor ve daha az ilaç kullanarak ve embryonun blastosist evresine kadar laboratuarda tutulan embryo transferi ile daha yüksek implantasyon ve daha yüksek gebelik oranlarına çıkılabiliyor. Bütün bunlar iyi prognozlu dediğimiz genç ve şansı yüksek hastalarda can sıkıcı problemlere sebep olan çoğul gebelikten kurtulmak için iyi bir yöntem ve başarı şansı yüksek.

Ama kötü prognozlu dediğimiz olgularda embryo kalitesi az ve ancak iki veya üç embryo oluşmuş ise bunlarda embryolog ve klinisyenin kararı ile birden fazla embryo transfer etme inisiyatifini merkezler kullanabilmeli idi. Düşük şanslı olgularda ancak iki veya üç embryo transfer ederek yeterli gebelik şansına ulaşmak mümkün olabilmektedir. Bu tür olgularda lazerle hatching (yuvalama) bazı uygun olgularda uyguladığımız bir yöntemdir.
Az yumurta elde edilen olgularda mikroenjeksiyon tercih edilen dölleme yöntemidir. Laboratuarda deneyimli embryolog tarafından yumurtaya doğru girişim yapılması durumunda yüksek döllenme oranlarına ulaşmayı sağlayan bir tekniktir. Tedaviye hastanın hazırlanması hiçbir farklılık arzetmez aynen klasik tüpbebek uygulaması yapılacak olguda olduğu gibi hazırlık yapılır.

Yumurtalıkların uyarılmasında son yıllarda GnRH antagonistleri daha yaygın kullanılmaya başlanmıştır. Daha az enjeksiyon ile aynı gebelik oranları elde edilebildiği için daha önceki yıllarda tek yöntem olarak uyguladığımız GnRH agonistlerinden daha fazla kullanılmaya başlanmıştır.

TÜP BEBEK

Tüp bebek, anne adayının yumurtalıklarından toplanan yumurtalarla, baba adayından alınan spermlerin laboratuarda birleştirilerek döllenmesi ve elde edilen embriyoların tekrar anne rahmine yerleştirilmesi işlemidir. Tedavinin ilk aşamasında yumurtalar geliştirilir ve uygun zamanda toplanır, ardından laboratuarda spermle birleştirilerek (döllenme oluşur) gelişen embriyolar anne rahmine yerleştirilir. 1978 den itibaren tüm dünyada uygulanmaya başlanan geleneksel tüp bebek – IVF (In Vitro Fertilizasyon) ve 1992’de keşfedilen mikroenjeksiyon ICSI (Intrastoplazmik sperm enjeksiyonu) tedavileri merkezimizde 1998 yılından itibaren başarı ile uygulanmaktadır. Tüp bebek (IVF) laboratuarımız son teknolojik donanım, alt yapı ve deneyimli personeli ve alanında uzmanlaşmış klinisyenleri ile hizmet vermektedir. IVF Laboratuarımızda tüm mikromanüplasyonlar, embriyo dondurma ve çözdürme teknikleri, lazer ile embriyo asiste hatching , embriyo biyopsisi ve preimplantasyon genetik tanı yöntemleri, cerrahi yolla sperm elde etme teknikleri ve detaylı androlojik incelemeler büyük bir başarı ile uygulanmaktadır.

-Klasik tüp bebek ve mikroenjeksiyon arasındaki fark nedir?

Yumurta toplanmasına kadar olan basamaklar aynı iken klasik tüp bebekte spermler ile yumurta aynı tüpte aynı damlalar içinde doğal döllenmeye bırakılır. ICSI de ise her yumurtaya bir sperm enjekte edilir.

- ICSI (Intrasitoplazmik Sperm Injeksiyonu – Mikroenjeksiyon yöntemi)

Her bir yumurtanın içine, mikroskop altında, tek bir sperm seçilerek ince bir iğne yardımıyla yerleştirilir. Bundan sonraki aşamalar geleneksel tüp bebekte olduğu gibi gelişir. Bu yöntem sayesinde döllenme oluşmaması riski azaltılmış olur. 1992’de ilk defa uygulanan bu teknikle birlikte özellikle erkek faktörü nedeniyle gebe kalamayan çiftlerde devrim niteliğinde bir gelişme olmuştur. Sadece erkek faktöründe değil, yumurtanın kabuğunun sperme geçit vermeyecek kadar kalınlaşmış veya sertleşmiş olduğu durumlarda, daha önceki tüp bebek uygulamalarında döllenme sorunu yaşayanlarda ve özellikle ileri yaşta ve az yumurta veren hastalarda döllenmeme riskini azaltmak için mikroenjeksiyon ilk tercih olmalıdır.

-ICSI riskli bir yöntem midir?

 Bu soru hemen akla acaba doğal bir yöntem olmadığı için sakatlıklara sebep olur mu sorusunu getiriyor. Kesinikle değil, tabiat seçimini yapıyor, sağlıklı embryolar rahim içine yerleşiyor.

-Kimlere tüp bebek uygulanır ?

Her iki tüpün ileri derecede tıkalı olması: Bu durumda sperm hücresinin yumurta hücresine ulaşarak dölleme şansı yoktur, hafif tıkalı olduğu durumlarda nadiren gebelik oluşsa da dış gebelikle karşılaşma olasılığı yüksektir.

-Sperm sayı, hareket ve görünümünde şiddetli bozukluk olması:

 Bu problemlerin hepsi bir arada veya ayrı ayrı olabilir, genellikle sadece bu sorunla gelen çiftlerde başarı şansı daha yüksek olmaktadır. – Rahim içi aşılama tedavisi ile gebelik oluşmayan çiftler: 4 defa başarısız uygulama olursa tüp bebek tedavisi önerilmelidir. Şiddetli endometriozis hastalığı olanlar: